Tag: klimaat

19, 20, 21 AUG: Stiften slopen & kleuren mengen! 7-12j


Tickets
Hoe worden de kleuren gemaakt van viltstiften? Daar kan je alleen achter komen door de stiften open te slopen en kleuren te ontmengen. Zo vind je de basiskleuren. Met de basiskleuren kan je heel veel andere kleuren mengen. Zo krijg je een idee wat ze doen in de viltstiftenfabriek. Maak een kleurentol, meng met gekleurd licht, zo ontdek je dat de kleuren in een smartphone of op je tol weer anders mengen.

Stiften slopen & kleuren mengen! (7-12j) Vakantieproefjes in het Hemlab
Donderdag 19 aug 2021 10.30-13.00 uur
Vrijdag 20 aug 2021 10.30-13.00 uur
Zaterdag 21 aug 2021 15.00-17.00 uur

Tickets:
Kind 7-12 jaar € 10,00 / Volwassene € 10,00
Betalen: ideal/online/contant/pin/cadeaubon/strippenkaart
Reserveren vooraf online: Tickets
HEMLAB, Barndegat 8, Zaandam

ZA 4 & 11 SEP: Kom op de thee en experimenteer er mee! 7-12j


Tickets
Het Hemlab bestaat 5 jaar. In 2016 startte het jeugdlab in 2 kantoortjes van het Hembrugmuseum. Kinderen en ouders kwamen toen thee drinken en er proefjes mee doen. De komende zaterdagen kunnen kinderen (met ouders) weer thee komen drinken en ontdekken hoe gezond thee is, de kleur veranderen, geluid maken met theeglazen en -lepels, een schatkaart met thee maken en een vurige theeraket lanceren. Natuurlijk is er ook iets lekkers bij de thee.

Kom op de thee en experimenteer ermee! (7-12j) 
Zaterdag 28 aug 2021 15.00-17.00 uur
Zaterdag 4 sep 2021 15.00-17.00 uur
Zaterdag 11 sep 2021 15.00-17.00 uur

Tickets:
Kind 7-12 jaar € 10,00 /  Volwassene € 10,00
Betalen: ideal/online/contant/pin/cadeaubon/strippenkaart
Reserveren vooraf online: Tickets
HEMLAB, Barndegat 8, Zaandam

26 SEP: Proefjes op Poelenburg Beach!


Kom je ook proefjes doen op Poelenburg Beach? Elke week andere experimenten voor kinderen uit de buurt, zoals  grote zeepbellen maken (bij zonnig weer), herrieblik maken, flesjes de lucht in schieten (bij windstil weer) bruisende proefjes of kleuren mengen.

Proefjes op Poelenburg Beach! (7-12j):

  • Zondag 26 sep 2021 14.00-15.30 uur
    De weersverwachtingen zijn goed voor zondag 26 sep op Poelenburg Beach en de kinderen kunnen geluid onderzoeken en Herrie blikken maken.

48 uur vooraf publiceren wij het programma hier op www.hemlab.nl/poelenburgbeach/
Bij harde wind of regen komen wij op een andere dag proefjes doen.

Gratis inloop voor kinderen van 7 t/m 12 jaar

Poelenburg Beach, Poelenburg, Zaandam tussen wijkencentrum Poelenburg en de Moskee.
Complete programma Poelenburg Beach

ZA 18, 25 SEP: Heerlijk, Helder, Water! 7-12j


Tickets
Water het komt uit de kraan, uit een fles of stroomt door de Zaan en het IJ. Allemaal water, maar is elk water hetzelfde? Wat is zoet, brak, hard en zuur water?Proef en onderzoek het verschil.  kan jij vies, bruin en troebel water weer helder en schoon maken? Er valt weer heel te proeven en te onderzoeken in het HEMLAB.

Heerlijk, Helder, Water! (7-12j) 
Zaterdag 18 sep 2021 15.00-17.00 uur
Zaterdag 25 sep 2021 15.00-17.00 uur

Tickets:
Kind 7-12 jaar € 10,00 /  Volwassene € 10,00
Betalen: ideal/online/contant/pin/cadeaubon/strippenkaart
Reserveren vooraf online: Tickets
HEMLAB, Barndegat 8, Zaandam

ZA 30 OKT Magisch lichtverhaal in de nacht! 7-14j

Tickets
In het donker kan je verschijnselen ontdekken die in het daglicht niet zijn te vinden en daarom maken we in de Nacht van de Nacht het laboratorium helemaal donker. In een samensmelting van wetenschap en kunst onderzoeken kinderen de magie van vorm, kleur, beweging en experiment. Ze maken zo een spannend lichtverhaal. City Coyote verzamelt de ideeën en fantasieën en begeleiden de plafondprojectie aan het eind met muziek en vertelling.

Hemlab in samenwerking met Wonderland Lichtshow en City Coyote.

Za 30 okt 2021: 19.00-20.30 uur
Za 30 okt 2021: 21.00-22.30 uur

Tickets:
Kind 7-14 jaar € 15,00 / Volwassene € 15,00
Reserveren vooraf online: Tickets

HEMLAB, Barndegat 8, Zaandam

ZA 26 JUN, 3 JUL: Beproef je zintuigen! (7-12j)


Tickets
Horen, zien, ruiken, proeven en voelen of zijn er nog meer zintuigen. Leuke en interessante proefjes met smaak, reuk, koud, warm, evenwicht, geluid en optische illusies om al je zintuigen te ontdekken en voor de gek te houden. Kinderen kunnen het ontdekken op het openlab op zaterdagmiddag.

Beproef je zintuigen! (7-12j) Proefjes in het Hemlab
Zaterdag 12 juni 2021 van 15.00 tot 17.00 uur
Zaterdag 26 juni 2021 van 15.00 tot 17.00 uur
Zaterdag   3 juli 2021 van 15.00 tot 17.00 uur

Tickets:
Kind 7-12 jaar € 10,00 (geen volwassenen)
Betalen: ideal/online/contant/pin/cadeaubon/strippenkaart
Reserveren vooraf online: Tickets
HEMLAB, Barndegat 8, Zaandam

ZA/ZO SEP Klimaatlab! (7+) 50% korting


Tickets Corona-protocol
In september kunnen kinderen van 7 tm 13 jaar voor half geld in het Hemlab klimaat-experimenteren uitvoeren. Sinds de industriële revolutie hebben de mensen veel olie, gas en steenkolen verstookt. Daarbij zijn megatonnen CO2 toegevoegd aan onze atmosfeer. Wat zal de toekomst zijn voor het klimaat, de zee, de mensen en de Aarde? Experimenteren met het klimaat, een goed idee?

In september kunnen kinderen met 50% korting naar het Klimaatlab komen. Kinderen die in april, mei of juni met hun schoolklas uit Zaanstad of Oostzaan naar het Klimaatlab zouden komen, kunnen nu een kortingscode aanvragen om gratis te mee te doen. Mede mogelijk gemaakt door de financiële tegemoetkoming van het Cultuurmenu, Agora en Zaans Primair.

Het Klimaatlab! (7+) in het Hemlab
Elke zaterdag in september 2020 15.00-17.00 uur
Elke zondag in september 2020 10.30-12.30 uur

Tickets:
1 kind 7-13 jaar € 5,00 (inclusief 50% korting)/gratis met kortingscode
Het Klimaatlab is een proefjescircuit en daarom alleen toegankelijk voor kinderen. Het is nu niet mogelijk om 1,5 meter afstand te houden tussen ouders kinderen, daarom kunnen ouders deze maand niet mee.
Betalen: ideal/online/contant/pin/cadeaubon/strippenkaart

Reserveren vooraf online:
Tickets Corona-protocol
HEMLAB, Barndegat 6-8, Zaandam

ZA 17 OKT Kleurrijk Textiel! (Gaat door)


Tickets
Zijn jouw kleren gemaakt van planten, dieren of aardolie? Ontdek het zelf in het Hemlab met de brandproef en een microscoop. Test welke viltstiften wasecht zijn en maak er een veelkleurig chroma T-shirt mee. Koop een T-shirt bij het Hemlab of breng heel duurzaam je eigen T-shirt mee. Of maak van vilt een geluksballetje of een vriendschapsarmband.

Kleurrijk Textiel! (7+) in het Hemlab
Zaterdag 3, 10 & 17 oktober 2020: 15.00-17.00 uur

Tickets:
Kind 7-12 jaar € 10,00, inclusief T-shirt € 14,00, volwassene € 10,00
Betalen: ideal/online/contant/pin/cadeaubon/strippenkaart

Reserveren vooraf online: Tickets
HEMLAB, Barndegat 6-8, Zaandam

Lesbrief Stijfsel: Het Zaanse Witte Goud

[Stijfsellab] [Cultuurmenu Zaansteeek]
Op schilderijen van beroemde Nederlandse schilders uit de Gouden Eeuw staan rijke mensen afgebeeld met mooie witte kragen. Wat elk Zaans kind moet weten, is dat die witte kragen zo mooi in vorm bleven door het witte stijfsel dat in de Zaanstreek in grote hoeveelheden met de beste kwaliteit werd gemaakt voor Amsterdam, voor heel Engeland en voor de Verenigde Staten van Amerika.

Tijdens het bezoek aan het Hemlab wordt aan het thema ruim aandacht besteed en gaan de leerlingen stijfsel uit aardappelen isoleren. Het stijfsel wordt in het laboratorium meteen gebruikt en getest. Deze workshop is prima te combineren met bijvoorbeeld:

  • de rondleiding “Proef de Gouden Eeuw in het Rijksmuseum;
  • een groepsgesprek over de Nachtwacht in de klas;
  • de workshop “De kracht van Kragen” op school onder leiding van textielkunstenaar Nathalie Prins-van Duin.

Ook de gidsen in het Rijksmuseum en Nathalie Prins-van Duin geven speciale aandacht aan het thema Stijfsel, Het Zaanse Witte Goud.

Bezoek aan het Hemlab

bij binnenkomst op het Hemlab doen de leerlingen een witte onderzoekersjas aan en plakken ze hun naamstickers op. De docent ontvangt per e-mail een verzoek voor het opsturen van de namenlijst.
Op het laboratorium gelden speciale regels. Die worden aan het begin van het bezoek met de leerlingen doorgenomen.
Leerlingen met lang los haar moeten hun haar vastmaken in een paardenstaart, vlecht, knot of in een petje doen. Dit graag vooraf vragen aan de ouders.
De leerlingen gaan in groepjes van 2 stijfsel uit aardappelen isoleren (onttrekken). Dat doen ze in verschillende stappen. Aan het eind maken ze van de stijfsel eerst stijfsellijm. De lijm testen ze op papier en textiel.
De leerlingen noteren in een Stijfselboekje de metingen en waarnemingen van hun het proces. De leerlingen kunnen de zetmeelkorrels in aardappel met jodium aantonen en bekijken onder een vergrootglas of microscoop.
Aan het eind nemen de leerlingen het gemaakte stijfselbezinksel en stijfsellijm mee naar school.

Aan de slag met stijfsel op school

De leerlingen nemen de lijm in afgesloten potjes mee. Ook nemen ze vochtig stijfsel mee naar school.

  • De stijfsellijm kan op school gebruikt worden om mee te lijmen. De lijm is nu 3 dagen te bewaren, Het Hemlab is een onderzoek getart om uit te zoeken hoe de stijfsellijm langer bewaard kan worden.
  • Het stijfselbezinksel is nog vochtig en wordt op school gedroogd op een warme droge plek. Het wordt dan een wit poeder en kan heel bewaard worden.. Het kan later worden gebruikt om lijm van te maken of om stof te verharden of te verstevigen. Je kunt er bijvoorbeeld ruimtelijke objecten mee maken van textiel. Als er nog weinig stijfsel over is, dan kan er ook van  aardappelmeel stijfsel gemaakt worden.. Aardappelmeel is goedkoop en in iedere supermarkt verkrijgbaar.

Rondleiding Rijksmuseum: Proef de Gouden Eeuw

Vooraf en na het bezoek van het Stijfsellab in het Hemlab is een rondleiding Proef de Gouden Eeuw in het Rijksmuseum een uitstekende aanvulling op het thema Stijfsel, het Zaanse Witte Goud, want op ons verzoek besteden de gidsen extra aandacht aan het Thema. Tijdens de rondleidng mogen de leerlingen al hun zintuigen gebruiken tijdens de kennismaking met het dagelijks leven uit de Gouden Eeuw. Ze proeven de specerijen uit verre landen, ruiken het atelier van een meesterschilder, voelen de jurken van rijke dames en luisteren naar instrumenten uit de 17de eeuw.

  • De rondleiding kost voor 15 leerlingen € 82,50
  • Met de Museumpleinbus worden de leerlingen (groep 6,7,en 8) gratis vervoerd.
  • Let op de bus rijdt alleen voor minimaal 45 leerlingen. En er zijn maximaal 60 zitplaatsen voor leerlingen en begeleiders!
  • De rondleiding en de bus zijn te boeken via museumpleinbus.digitalezaken.nl
  • Na bevestiging van de datum en het tijdstip door het Rijksmuseum vraagt u de gidsen om aandacht te besteden aan het thema Stijfsel, het Zaanse Witte Goud. Dat doet u door een e-mail te sturen aan T.Gerbrandy@rijksmuseum.nl met de reserveringsgegevens en de vermelding dat het bezoek plaatst vindt met het thema Stijfsel, het Zaanse Witte Goud van het Hemlab.

Detail uit de Nachtwacht. Rembrandt, Rijksmuseum

Kringgesprek: Wat is er Zaans aan de Nachtwacht?

Als voorbereiding op het bezoek aan het Hemlab kan met de groep de Nachtwacht bespreken worden in de klas.
Download De Nachtwacht: De Nachtwacht
Vraag de kinderen goed te kijken en te vertellen wat ze zien. Bereid je zelf voor met de Schooltelevisieaflevering De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn

  • Wat zie je op het schilderij?
  • Zie je dieren op het schilderij?
    (Een hond, een dooie kip en misschien wel meer)
  • Wie heeft het geschilderd?
    (Rembrandt)
  • Waar vind je letters op het schilderij?
    (De handtekening van Rembrandt staat onder de voet van het meisje)
    (Rechtsboven in het donker vind je de namen van opdrachtgevers van het schilderij)
  • Wat doet iedereen op het schilderij?
  • Welke geluiden zou je kunnen horen?
  • Wie zijn die mannen op het schilderij?
    (Je ziet een groep mannen. Ze zijn samen een een schutterij in Amsterdam. Zij beschermden en verdedigden de stad bij een aanval door rondzwervende roversbenden of vreemde legers. Ook zorgden ze in de stad  voor orde, en zorgden er voor dat branden werden geblust. Je kan ze dus vergelijken met tegenwoordig de politie, brandweer en het leger.)
  • Wat voor kleding dragen ze op het schilderij?
  • Wat zou er Zaans op dit schilderij kunnen zijn?
    (De mooie witte kragen. Ze blijven zo mooi stevig door stijfsel dat in Jisp, Wormer, Oostzaan, Koog aan de Zaan en Zaandam werd gemaakt uit graan. In de Zaanstreek waren vroeger tientallen stijfselhuizen waar meer dan 3 miljoen pond stijfsel per jaar werd gemaakt. De Zaankanters maakten niet alleen al het stijfsel voor Amsterdam en Haarlem, maar ook alle stijfsel voor heel Engeland en de Verenigde Staten.)
  • Wie weet wat stijfsel is?
    (Het is zetmeel, een wit poeder. Je kunt het zelf maken uit tarwe(meel), mais, rijst of aardappelen. Dat ga je ontdekken in het Stijfsellab van het Hemlab.)
  • Wat kan je van stijfsel maken?
    (Behangsellijm, papier-maché, stijfsel om kragen en servetten stevig te maken. En je kunt er oobleck mee maken.)

Textielworkshop: De kracht van Kragen

Speciaal voor het programma Stijfsel: Het Zaanse Witte Goud heeft textielkunstenaar Nathalie Prins-van Duin de workshop “De kracht van Kragen” ontwikkeld. De workshop vindt plaats op school.

Door de geschiedenis heen werden kragen gebruikt om een boodschap over te brengen. De grote witte kragen op schilderijen uit “de Gouden Eeuw” kent iedereen wel. Maar hoe maak je deze eigenlijk en wat vertellen ze?
De grote kragen blijven zo mooi uitstaan door het gebruik van stijfsel. Dit stijfsel werd tussen de 16e eeuw en 1945 gemaakt in de Zaanstreek en was heel belangrijk voor de Zaanse economie. Het Zaanse Witte Goud.
De combinatie van vorm, grote, stijfsel, materiaal en techniek geven de kraag betekenis. Samen onderzoeken de leerlingen de kracht en de betekenis van de kraag door de geschiedenis heen. Hierdoor ontwikkel je inzicht in wat in welke periode belangrijk is en wat voor speciale rol
kleding hierin heeft.  

 

De leerlingen maken zelf een molensteenkraag in de vorm die in “de Gouden Eeuw” gebruikelijk was. Hierbij maken ze gebruik van linnen, stijfsel, bijvoorbeeld gemaakt in het Hemlab, naaitechnieken om vorm te geven tot het gewenste eindproduct er is.
De leerlingen ontwerpen en maken een kraag voor deze tijd met gebruik van al de geleerde kennis van de voorgaande lessen. De gemaakte kragen worden geëxposeerd in school en zijn uiteraard eigendom van de maker.
De gidsen in het Rijksmuseum zouden het prachtig vinden als de leerlingen met mooie kragen de Rondleiding: Proef de Gouden Eeuw zouden bezoeken.

  • Workshop: de Kracht van Kragen
  • op school
  • 3 lessen van 90 minuten per les
  • Groep 5, 6, 7, 8
  • Maximaal 15 leerlingen
  • Kosten: € 255,00
  • 1 begeleider vanuit school
  • Thema’s: Kostuumgeschiedenis, Vormgeving, Techniek, Zaans Cultureel Erfgoed en Industrie
  • Textielkunstenaar: Nathalie Prins – van Duin
  • Reserveren en meer informatie binnenkort op www.tanade.nl

Overige lesinformatie

Zaanwiki: stijfselfabricage
Of neem contact op met Geert de Boer, 06-17165114, info@hemlab.nl

Stijfsel: het Zaanse Witte Goud

Workhop op het Hemlab voor het primair onderwijs over 500 jaar stijfselindustrie in de Zaanstreek.

Loop je met je leerlingen door het Rijksmuseum in Amsterdam, dan zie je schilderijen van rijke mensen met mooie witte kragen. Wat elk Zaans kind moet weten, is dat die witte kragen zo mooi in vorm bleven door het witte stijfsel dat in de Zaanstreek werd gemaakt uit tarwe of aardappelen.

Bijna alle stijfsel die tussen de 16e eeuw en 1945 in Engeland en Amerika werd gebruikt, werd gemaakt in de Zaanstreek en was belangrijk voor de Zaanse economie. Vandaar dat je het Zaanse witte stijfsel ook wel het Zaanse “witte goud” kunt noemen.

Stijfsel/zetmeel is een basisproduct voor kledingstijfsel en plaksel, maar ook voor pudding, soepen en sauzen.

In het Stijfsellaboratorium gaan de leerlingen zelf zetmeel isoleren uit aardappelen en verwerken tot stijfsel en lijm. Het stijfsel en de lijm moet natuurlijk ook getest worden op textiel en papier. Leerlingen kleuren ook de zetmeelkorrels in aardappelen en kunnen die bekijken met vergrootglas of microscoop.

Het eindproduct mag mee genomen worden en kan gebruikt worden voor een project op school, bijvoorbeeld om stoffen te stijven of kragen te ontwerpen. Voor het Stijfsellab is een aanvullende lesbrief in ontwikkeling voor extra informatie en ter voorbereiding op het Stijfsellab.

Voor wie
Primair onderwijs groep 5, 6, 7 en 8

Duur
90 minuten

Locatie
Hemlab, Barndegat 6-8, 1505 HN Zaandam
   
Het Hemlab is te bereiken met bus openbaar vervoer, auto en fiets.

Prijs

  • Groep tot 20 leerlingen € 190,-
  • Groep 20-32 leerlingen € 9,50 per leerling.
  • 5% korting op elke volgende workshop op dezelfde dag.
  • Alle prijzen zijn inclusief 9% btw
  • Deze workshop wordt voor scholen in de Zaanstreek in 2020/2021 ook aangeboden in het [Cultuurmenu Zaanstreek] > [Direct reserveren].

Begeleiding
1 of 2 begeleiders per 15 leerlingen

Plannen en boeken
Vanaf september 2020 op maandag en dinsdag. Plan een datum in overleg met ons of kijk in onze activiteitenkalender welke dag nog vrij is.
Boeken via info@hemlab.nl of neem contact op via
06-52484935 met Marie-Claire Vugts  of
06-17165114 met Geert de Boer

Lesbrief
De leerlingen maken in het Hemlab stijfselbezinksel en stijfsellijm. Terug op school kunnen de leerlingen aan de slag met de stijfsel om mee te plakken of om er kragen mee te maken.
De workshop is uitstekend te combineren:

  • met een kringgesprek: Wat is er Zaans aan de Nachtwacht?
  • en/of met de workshop De Kracht van Kragen van de textielkunstenaar Nathalie Prins – van Duin. De leerlingen maken met het stijfsel uit het Hemlab kragen uit de Gouden Eeuw en een 3D kraag naar eigen ontwerp. De kragen kunnen gedragen worden bij het bezoek in het Rijksmuseum of bij het maken van een groepsfoto.
  • en/of met de rondleiding Proef de Gouden Eeuw in het Rijksmuseum. De gidsen besteden speciaal aandacht aan het thema en zouden het heel spannende vinden als de leerlingen eigen gemaakte witte kragen dragen tijdens het bezoek.

De volledige lesbrief: www.hemlab.nl/lesbrief-stijfsellab

Kerndoelen
Nederlands > Schriftelijk onderwijs: 4, 9
Rekenen/Wiskunde > Wiskundig inzicht en handelen: 26, 27, 28, 29, 30, 31, 33
Oriëntatie op jezelf en de wereld > Mens en samenleving: 37
Oriëntatie op jezelf en de wereld > Natuur en techniek: 41, 42, 43
Oriëntatie op jezelf en de wereld > Ruimte: 50
Oriëntatie op jezelf en de wereld > Tijd: 51, 53
Kunstzinnige oriëntatie: 56

Werkvorm
Het Stijfsellab is een workshop waar leerlingen 6 bewerkingen uitvoeren om van aardappelen aardappelen stijfsel te maken. De leerlingen werken in groepjes van 2. Samen zijn de leerlingen verantwoordelijk voor veiligheid en netheid. Alle metingen en waarnemingen worden genoteerd in het stijfselboekje. Samen gaan ze op zoek naar antwoorden, kunnen ze de resultaten bespreken en een conclusie trekken.

Veiligheid

Alle leerlingen en begeleiders dragen witte jassen, bij een aantal experimenten is het verplicht om een veiligheidsbril en/of handschoenen te dragen. Voorafgaand aan het Lab krijgen de leerlingen instructies hoe ze veilig moeten werken. Speciaal voor dit lab krijgen de leerlingen een instructie hoe ze veilig met heet water, gloeilampen en een kaars werken.

Technieken en vaardigheden

  • Lezen van een werkblad
  • Meten vloeistoffen
  • Wegen
  • Schillen en raspen
  • Rekenen
  • Waarnemen
  • Samenwerken
  • Opruimen en afwassen

EXPERIMENTEN
Zetmeelkorrels bekijken
De leerlingen kleuren met jodium de zetmeelkorrels in een aardappel en bekijken ze onder een loep of microscoop.

Aardappels wegen
De leerlingen wegen de aardappels en bepalen het volume van de aardappels. Hiermee kan het zetmeelgehalte worden bepaald in de aardappels.

Aardappels schillen en raspen
De aardappels worden gewassen, geschild en gerasp om de zetmeelkorrels uit de cellen vrij te maken.

Spoelen en zeven
Het aardappelrasp wordt gespoeld en gezeefd. Zo worden de vaste bestanddelen te scheiden van het stijfsel

Bezinken en decanteren
In een maatbeker zinkt het stijfsel naar de bodem en het vocht kan worden afgeschonken. Op de bodem blijft de stijfsel over. De opbrengst wordt gewogen.

Stijfsel testen
Het stijfsel kan nu gedroogd worden om mee te nemen naar school en/of getest worden of je er stof mee kan verstevigen en of je ermee kan plakken,